Na wsie trafia za mało środków z polityki spójności

polityka spójności, obszary wiejskie, Alokacja środków ue — Na lata 2014-2020 obszarom wiejskim przydzielono tylko 45,6 mld euro z polityki spójności. Foto_Dariusz Kucman

Alokacja środków w ramach polityki spójności UE na obszary wiejskie stanowi zaledwie około jednej czwartej alokacji środków na obszary miejskie – wynika z analizy przygotowanej dla Parlamentu Europejskiego.

Zdaniem ekspertów, polityka spójności UE umożliwia państwom członkowskim i regionom elastyczność w dostosowywaniu wydatków do specyfiki obszarów wiejskich, jednak ich wyzwania strukturalne i społeczno-gospodarcze nie są odpowiednio rozwiązywane.

"We wszystkich państwach członkowskich udział funduszy polityki spójności przydzielonych obszarom wiejskim waha się od mniej niż 5 proc. do ponad 30 proc." – podkreślono w analizie.

Eksperci wyliczyli, że w okresie programowania 2014-2020 obszarom miejskim przydzielono 165,5 mld euro, a obszarom wiejskim – 45,6 mld euro. A te drugie zajmują więcej niż 90 proc. terytorium UE i są zamieszkane przez ok. 30 proc. ludności.

Jak wynika z dokumentu udostępnionego na stronie think tanku Parlamentu Europejskiego, inwestycje wiejskie kierowane są przede wszystkim na infrastrukturę transportową, następnie na wsparcie działań środowiskowych, a dopiero potem na małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP).

"Instytucje zarządzające bardziej aktywnie wykorzystują politykę spójności UE do pokonywania niedogodności na obszarach wiejskich związanych z ich słabszą dostępnością i połączeniami, a mniej do pielęgnowania unikalnych i zróżnicowanych zasobów lokalnych. Stopień, w jakim polityka spójności UE wspiera badania i innowacje, a tym samym dywersyfikację gospodarczą na obszarach wiejskich, jest raczej ograniczony" – czytamy w dokumencie.

W analizie podkreślono również, że w kontekście wybuchu pandemii Covid-19 obszary wiejskie znajdują się w wyjątkowej sytuacji.

Chociaż geograficzne oddalenie odegrało swoją rolę w mniejszej liczbie przypadków zakażeń, w wielu z tych regionów brak dostępu do placówek opieki zdrowotnej i wyższy udział osób starszych w populacji sprawia, że obszary te mogą być szczególnie narażone na skutki wybuchu epidemii.

Jak wyliczyli autorzy analizy, z funduszy polityki spójności w latach 2014-2020 na opiekę zdrowotną przeznaczono 12 miliardów euro. Tylko 6,9 proc. (879 mln euro) z tych środków zostało skierowanych bezpośrednio na obszary wiejskie, podczas gdy 40,9 proc. (5,2 mld euro) trafiło na obszary miejskie.

W ocenie ekspertów, cele polityki UE na lata 2021-27 są w stanie sprostać wyzwaniom związanym z obszarami wiejskimi, ale wymogi dotyczące koncentracji tematycznej, czyli skoncentrowania się na kilku kluczowych priorytetowych obszarach, mogą skutkować niekorzystną dla nich sytuacją.

"Wymiar terytorialny Next Generation EU (funduszu odbudowy – PAP) jest raczej ograniczony, a metoda alokacji może być niekorzystna dla obszarów wiejskich" – zaznaczyli.

Z kolei za potencjalnie korzystny dla obszarów wiejskich element wieloletniego budżetu oraz instrumentu naprawczego uznano ich ukierunkowanie na działania klimatyczne.